Sommige boeken worden via een uitgeverij gepubliceerd, andere in eigen beheer. Heeft jouw boek een nichepubliek? Het is dan aanbevolen om ook als het oorspronkelijke boek via een uitgever verschijnt, het vertaalrecht in eigen beheer te houden. Anders kun je jouw boek niet zomaar laten vertalen als de uitgeverij daar niet voor kiest.

Laat ik eerlijk zijn: het komt maar zelden voor dat er een kassakraker op jouw naam komt te staan, ook al ben je van het nodige talent voorzien. Je moet er namelijk iets voor laten: echt nichewerk. Anders spreek je nooit zo een breed publiek aan. Je publiek kan voor een niche-onderwerp overigens nog vrij groot zijn, bijvoorbeeld hoogopgeleide professionals.

Voorbij financiële motieven van uitgeverijen

Leg je de vertaalrechten bij de uitgever van het oorspronkelijke boek, dan bepaalt de uitgeverij of het financieel rendabel is om het boek te laten vertalen. Maar dat gebeurt lang niet voor alle boeken die zij uitgeven. En dan? Jij hebt misschien je eigen redenen om je boek bijvoorbeeld in het Engels te laten verschijnen. Je acht je boodschap dusdanig relevant dat een internationaal publiek je boek ook zou moeten lezen, welke ‘winstmarge’ daar dan ook aan verbonden is.

Behoud je de vertaalrechten van het via een uitgeverij verschenen boek of leg je die zo snel mogelijk na het verschijnen ervan contractueel terug bij jou, dan kun je het boek in eigen beheer laten vertalen.

Heb je je boek in het Nederlands of een andere brontaal ook al uitgegeven in eigen beheer, dan kun je doen en laten wat je wil. Anders dan bij vertalen via uitgeverijen heb je zelf veel invloed op de keuze voor de vertaler. Die moet je wel zelf betalen, maar dan kun je echt zelf kiezen.

Maak een afspraak

Zelf kiezen voor een vertaler

Vertalen is een kunst. Als je zelf een boekvertaler kiest, moet je goed op het volgende letten:

1. Moedertaalspreker

Een vertaler met specifieke diploma’s op zak biedt geen garantie op het op moedertaalniveau beheersen van de doeltaal. Zo’n vertaler heeft wel vertaaltechnieken geleerd, maar doorvoelt de taal niet noodzakelijkerwijs zoals een moedertaalspreker dat doet. Dit doorvoelen kan het cruciale verschil maken. Idealiter wordt je boek dan ook door een moedertaalspreker vertaald.

2. Gevoel voor context

Een vertaler die kennis heeft van jouw onderwerp, heeft ook voeling voor de aanvullende behoeften van een tekst in de doeltaal. Naast grammatica en zinsbouw is het van belang dat de stijl en lading van je teksten ook in de vertaling goed overkomen. Dat gaat verder dan het zin voor zin vertalen van de tekst. De context en vloeiende overgangen zijn essentieel. Door de interface van vertaalsoftware kan het werken aan losse zinnen te veel benadrukt worden ten koste van de context. Kies dus voor iemand met en voldoende kennis van het onderwerp en gevoel voor context die niet krampachtig vasthoudt aan het op zinsniveau zo dicht mogelijk bij de brontekst blijven.

3. Goedkoper is niet beter

Misschien hoef ik het eigenlijk al niet meer aan te halen, maar ren nu niet naar je buurman die taal interessant vindt en het manuscript wel even gratis of heel goedkoop voor je vertaalt. Gooi het ook niet over de schutting van een veel te goedkoop vertaalbureau. Deze letterboeren zetten mensen zonder expertise tegen schandalig lage tarieven in of laten mensen slechts machinevertalingen bewerken. Je zult voor altijd spijt hebben als je je boek vervolgens hebt laten drukken.

4. Niet zelf gaan sleutelen

In aansluiting op goedkoop zijn kun je zelf maar gaan vertalen. Hoezeer deep learning ook is verbeterd, het contextuele gevoel van de mens zal er niet mee worden geëvenaard. Of je bent erg eigenwijs en gaat zelf aan een reeds geleverde (goede) vertaling sleutelen. Je kunt je misschien voorstellen wat dit doet met de vertaler: die verbindt daar liever niet zijn of haar naam aan. Ook dan zul je spijt krijgen van wat je hebt laten drukken.

Voorbij het waarom: hoe laat jij jouw boek vertalen?

Je bent als het goed is voorbij het financiële motief om je boek te laten vertalen. Jouw boek is bijvoorbeeld van dusdanig professioneel, maatschappelijk of milieubelang dat je het echt wenst te laten vertalen. Tot zover het waarom.

Het hoe van je vertaling is misschien nog wel belangrijker. Met de vertaalrechten in eigen hand kun je hierover makkelijker met de vertaler communiceren. Een goede vertaler zal deze vraag anders zelf stellen of na de start opmerkingen plaatsen bij specifieke delen van het manuscript. Dat geldt overigens niet alleen voor manuscripten, maar voor vele andere tekstsoorten, zoals vertalingen van websiteteksten en e-books.

Denk bijvoorbeeld aan het onderwijs als thema. Dan moet de tekst nog worden aangepast aan de situatie in andere landen. Het Nederlandse onderwijssysteem is bijvoorbeeld anders dan het Britse. Dat werkt dan door op de binnen en buiten het reguliere onderwijs geboden mogelijkheden.

Stel jezelf als schrijver de volgende vragen, nog voordat de vertaler dat doet:

  1. Vertaal je vooral om de nationale situatie of manier van doen te laten zien aan expats, zodat ze hier wegwijs worden?
  2. Vertaal je vooral om de nationale situatie te laten zien als presentatie aan andere landen?
  3. Vertaal je vooral om de nationale situatie te vergelijken met de situatie in één of meerdere andere landen (waar de doeltaal wordt gesproken)?
  4. Vertaal je vooral om de tekst internationaal zo relevant mogelijk te laten zijn in aansluiting op de situatie in één of meerdere andere landen?
  5. Vertaal je vooral om het thema zo universeel of algemeen mogelijk te internationaliseren, omdat het zich daar goed voor leent?

Wil jij je boek in eigen beheer laten vertalen? Neem contact op.

Maak een afspraak